Os políticos e os seus asesores o saben desde hai moito. Non me vou referir ao manido debate televisado Nixon-Kennedy dos anos sesenta e a camisa branca do primeiro fronte a azul pálido do segundo, pero a historia recente está chea de imaxes fixas ou en movemento, que ilustran acontecementos importantes. Podemos probar a pensar no primeiro que nos veña á mente, como esa foto de Allende con casco de militar e fusil na man, para comezar a tirar do fío da nosa memoria, e os nosos coñecementos sobre o golpe do ano 73 en Chile aflorarán de inmediato. De feito, a min cústame centrarme nun personaxe histórico se non tiro da súa foto, cadro ou escultura. É inxusto, porque unha mala instantánea ou unha malintencionada representación artística pode marcar a un personaxe con valores que non tiña, ou deformar as nosas impresións sobre a súa personalidade apoiándonos excesivamente na imaxe que del temos. É moi inxusto porque houbo malvados e malvadas guapísimos e boa xente pouco agraciada (e xa sabemos o que nos soe influír esto á hora de valorar ás persoas) ou porque hai personaxes dos que só se conserva unha instantánea nunha determinada etapa da súa vida: sempre me custou horrores imaxinar ao personaxe autobiográfico de Arredor de si na súa xuventude, por culpa da icona cáseque exclusiva que sempre apareceu nos libros dun Otero Pedrayo na súa senectude, por poñer un exemplo. Máis difícil aínda o temos con persoeiros da antigüidade dos cales non podemos nin intuír como eran fisicamente.

Vén todo esto a conta dos últimos acontecementos políticos a nivel planetario e autonómico. No primeiro caso, a icona, como non, é Obama. Teríao tan fácil este señor para acadar a popularidade que ten se fose, por exemplo, obeso? Porque Obama é negro, e un dos seus grandes méritos ten sido o de erixirse en presidente mundial a pesares de pertencer a unha etnia marxinada politicamente durante décadas nos EEUU. É negro, pero atractivo, e o segundo pesa moito máis ca o primeiro.

No plano autonómico, a reflexión que se me ocorre é a que me provocou ter reparado estes días nos carteis das pasadas eleccións. O sol deste estrano final de inverno tivo o efecto perverso de facer palidecer as facianas de Touriño e Quintana ata o punto de ofrecer un aspecto asténico, anémico, tísico… En fin, que quedaron en ná. Tamén reparei nunha de Feijoo na que xa me fixara antes do 1M e mesmo calificara de pouco afortunada para un cartel. Nela ten un xesto que daquela me pareceu, simplemente, de panoli, pero no que agora intúo unha sonrisa seráfica. Terá cambiado motu proprio á vista dos resultados?

Adoito ler paseniñamente (encántame a musicalidade desta palabra pa-se-ni-ña-men-te) e penso que cada vez máis.

Hai moitos anos oín dicir ao mestre Tierno Galván que había que ler como comen as galiñas. Eu entendín que aquilo consistía en ler e recapacitar (baixar a testa e logo erguela, que é como fan as galiñas para que o gran pase pola gorxa), ler e reflexionar brevemente sobre o lido antes de pasar ao parágrafo seguinte. Así o procuro facer desde aquela.

Estes días relía on line Animal farm en versión orixinal para desenferruxar o meu inglés e disfrutar dun bo libro na mesma tirada. Polo camiño pensaba na faciana que debeu ir poñendo Orwell ao tempo que escribía esas pasaxes nas que os porcos desvirtúan as máximas orixinais da rebelión. Na táboa das leis onde dicía ningún animal matará nunca a outro animal, aparece un engadido que di sen motivo xustificado, logo de que se produzan as primeiras execucións sumarísimas. Eu podía ver, ao tempo que facía a miña tradución coa axuda do cómodísimo dicionario google, unha expresión de sarcasmo e mala uva no rostro sempiterno dun Orwell fotografado na miña memoria. Estábase a rir da revolución soviética que, con Stalin, perdía xa daquela o seu rumbo inicial. Demorei un pouco máis para tratar de verme a min mesmo, con dezaseis ou dezasete anos, lendo por vez primeira aquela noveliña que un malvado profesor de inglés nos enchufou como regalo envelenado para o nadal. Vinme moito máis novo, na casa dos meus pais, pelexando contra aquel texto con bastante máis dificultade do que agora, a golpe de dicionario Collins e moita imaxinación para empregar a axuda do contexto na miña torpe tradución. Teño o recordo dunha historia que aprehendín moito máis superficialmente. Daquela non era capaz de imaxinar o xesto irónico de Orwell porque tiña moitos menos datos sobre a revolución soviética, descoñecía que debaixo daquela fábula de animais había unha metáfora demoledora, ou tiña tanta présa por rematar e saír cos amigos, que non reparei nesas cuestións. Á fin e ao cabo tratábase de saber de que ía aquela historia para logo contestar as consabidas preguntas que testarían o noso nivel de comprensión lectora.

Penso que entón non desfrutei tanto da novela como o fixen desta volta. Daquela eu non escoitara aínda a frase de Tierno Galván e non sabía ler como comen as galiñas.